Placki ze szpyrkami

Tradycyjne danie kuchni góralskiej Beskidu Śląskiego

Wersja do góroli i inszych ludzi stela

Szpyrki (biołe)

½ kg wyrzosek
½ kostki szmolcu wieprzowego
łyżeczka kminku (niemletego)
3 zómbki czosku
kapke soli

Wyrzoski pokroć na małe kónszczki, kansik 2-4 cm i wchenyć do szyrokigo gorczka (nejlepij z hrube dne, może być  zieleźniok). Dodać szmolec, sól, kminek, a czosnek przepuczyć przez praske. Podloć kapke wodó i postawić na piecu. Nejpiyrw można grzoć  bardżyj, aż jeny się szmolec stopi. Gorczek ustawić bliżyj brzega abo tak zmniejszyć grzoci, coby jeny kapke bulkało. Czase przemiyszać. Jak jeny łumasta sie wyklaruje (kansik po trzóch godzinach bulkanio) szpyrki majó być fest mienki (rozpływać się w gembie). W razie jakby woda zawczasu wyparowała to kapke doloć. Tóż to jeszcze idzie zwiększyć grzoci abo ustawić na środku pieca i doczkać, aż kapke się zrobió rumiane (nie bardży, bo bedó suche!). Tóż i biołe szpyrki só gotowe.  Do się trzimać w lodówce jako „szmolczyk” i nie zmieniajó szmaku przi łodgrzywaniu.

Placki z blachi

1 kg łoszkrobanych szwarnych ziemioków (starych)
1 kurzi wajco
1 strzednio cebula
5 łyżek mółki pszennej
Sól do szmaku (kansik ½ łyżeczki)

Ziemioki i cebule zetrzić na miazge (trzicieline) na tarle do ziemioków. Dodać sól, wajco i mółke. Dobrze rozmiyszać łyżkó. Rozgrzotó blache pieca (lebo grilla) można łumaścić kónske słoniny (ni ma to kónieczne). Na fest rozgrzotó blache nakłodać kapkami po 2-3 łyżki trzicieliny i piyc z jednej stróny kansik trzi minuty, aż z wyrchu zacznó łobsychać. Dobrze łupieczóny placek nie prziwiyro i do się łóbrócić plackorze.

Jak za horko blacha to sie łupiekó z dołu, a z wyrchu fórt bedó mokre i będó pyrskać przi łobracaniu!

Piyc z drugi stróny też kansik trzi minuty i sjónć z pieca. Łobie stróny majó być przirumienióne. Zaroz podować. 

Podowani:

Placki i ciepłe szpyrki (świyżo przigotowane lebo łodgrzote) nałożyć raze z łumastó na talyrz. Ręcami urwać kónsek placka, chycić i do gemby z tem. Coby jeny Wóm szmakowało!

Wersja dla ludzi spoza Beskidu

Szpyrki (białe)
½ kg wyrzosek (mięso gulaszowe?)
½ kostki smalcu wieprzowego
łyżeczka kminku (niemielonego)
3 ząbki czosnku
Szczypta soli

Wyrzoski pokroić na małe kawałki o wielkości ok. 2-4 cm i umieścić w szerokim garnku (najlepiej z grubym dnem, np. żeliwnego). Dodać smalec, sól, kminek i czosnek przeciśnięty przez prasę. Podlać nieco wodą i ustawić na piecu. Początkowo można ogrzewać nieco silniej, ale gdy smalec się stopi ustawić z brzegu pieca lub zmniejszyć ogrzewanie w takim stopniu, żeby utrzymać delikatne wrzenie. Od czasu do czasu przemieszać. Gdy tłuszcz zrobi się klarowny (po ok. 3 godzinach) szpyrki powinny być bardzo miękkie (rozpływać się w ustach). Wtedy można zwiększyć nieco grzanie aż szpyrki się lekko zrumienią (nie więcej, bo staną się suche!). W tym momencie biołe szpyrki są gotowe.  Szpyrki można przechowywać w lodówce podobnie jak „smalczyk”. Nie zmieniają smaku po odgrzewaniu.

Placki z blachy
1 kg obranych dużych ziemniaków (starych)
1 jajo kurze
1 średnia cebula
5 łyżek mąki pszennej
Sól do smaku (ok. ½ łyżeczki)

Ziemniaki i cebulę zetrzeć na tarce „do ziemniaków”. Dodać sól, jajko i mąkę. Dobrze rozmieszać łyżką. Rozgrzaną blachę pieca można przed pieczeniem przesmarować kawałkiem słoniny.  Na mocno rozgrzaną blachę nakładać porcjami po 2-3 łyżki masę i piec z jednej strony ok. 3 minuty, aż zacznie obsychać z wierzchniej strony. Odpowiednio upieczony placek nie przywiera i daje się odwrócić szpachelką. 

Jeśli blacha będzie zbyt gorąca to placek zrumieni się od spodu, ale z góry ciągle będzie mokry i będzie chlapać przy obracaniu (jak w filmie). Piec z drugiej strony ok. 3 minuty i zdjąć z pieca. Obie strony powinny być przyrumienione. Od razu podawać.

Podawanie

Placki i ciepłe szpyrki (świeżo przygotowane lub odgrzane) nałożyć wraz z tłuszczem na talerz. Rękami urwać kawałek placka, złapać w niego szpyrkę i smacznego!